Esthetiek18 september 2026 7 min lezen Epdee Team

Btw op cosmetische behandelingen: wanneer geldt de medische vrijstelling?

Een cosmetische ingreep is alleen vrijgesteld van btw als hij een medisch doel heeft. Wie dat beoordeelt, en wat het betekent voor je facturen en aftrek.

Het korte antwoord: een behandeling is alleen vrijgesteld van btw als het voornaamste doel de bescherming, het behoud of het herstel van de gezondheid is. Een ingreep die uitsluitend het uiterlijk verfraait, valt niet onder de vrijstelling. Dan reken je het algemene tarief van 21%, ook als een arts de ingreep uitvoert.

Of er een medisch doel is, beoordeelt de behandelaar zelf. De Belastingdienst toetst dat alleen marginaal. Dat geeft ruimte, maar ook verantwoordelijkheid: je moet in je administratie belaste en vrijgestelde behandelingen uit elkaar houden.

Twijfel je over je eigen situatie? Doe de btw-check en leg de uitkomst voor aan een fiscalist.

Waar de vrijstelling staat

De vrijstelling staat in artikel 11, eerste lid, onderdeel g, onder 1° van de Wet op de omzetbelasting 1968 (Wet OB). Vrijgesteld zijn diensten op het vlak van de gezondheidskundige verzorging van de mens, door beoefenaren van een medisch of paramedisch beroep met een opleiding waarvoor de Wet BIG (Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg) regels stelt. De dienst moet binnen het deskundigheidsgebied van dat beroep vallen.

De staatssecretaris van Financiën heeft dit uitgewerkt in het Besluit medische btw-vrijstelling. Daarin staan twee vragen die je allebei met ja moet kunnen beantwoorden: wie voert de behandeling uit, en wat is het doel?

Vraag 1: wie voert de behandeling uit?

Volgens het besluit geldt de vrijstelling als:

de behandelaar een beroep uitoefent dat bij of krachtens de Wet BIG is geregeld;
de behandelaar in het BIG-register staat, voor zover de wet dat voorschrijft;
de behandeling binnen het deskundigheidsgebied van dat beroep valt;
de dienst persoonlijk aan een individuele patiënt wordt verleend.

Voor een arts is het deskundigheidsgebied ruim: de hele geneeskunst. Werk je buiten je deskundigheidsgebied, of val je niet onder de Wet BIG, dan kan de vrijstelling alleen gelden als je aantoont dat je behandeling een gelijkwaardig kwaliteitsniveau heeft. Het besluit noemt daarvoor onder meer een afgeronde gezondheidskundige hbo-bachelor van 240 ECTS, plus medische basiskennis.

Let op: een BIG-registratie alleen is niet genoeg. Die beantwoordt alleen de eerste vraag.

Vraag 2: heeft de behandeling een medisch doel?

Hier ligt de kern. Het Hof van Justitie van de EU besliste op 21 maart 2013 in de zaak PFC Clinic (C-91/12) over esthetische operaties en behandelingen. Het Hof zei:

Zulke behandelingen zijn medische verzorging als ze de diagnose, behandeling of genezing van ziekten of gezondheidsproblemen tot doel hebben, of de bescherming, het behoud of het herstel van de gezondheid.
Een behandeling voor iemand die door ziekte, letsel of een aangeboren afwijking een esthetische ingreep nodig heeft, kan daaronder vallen. Een zuiver cosmetische ingreep niet.
Gezondheidsproblemen kunnen ook psychisch zijn. Maar de subjectieve opvatting van de patiënt is op zich niet beslissend.
De beoordeling is een medische beoordeling. Die gaat uit van vaststellingen door daartoe gekwalificeerd personeel.

De Belastingdienst geeft zelf voorbeelden. Vrijgesteld zijn cosmetische ingrepen met een therapeutisch doel, en een besnijdenis bij een medische aandoening zoals phimosis of balanitis. Belast is een besnijdenis om religieuze, culturele of cosmetische redenen, ook als een arts die uitvoert.

Het is dus niet de behandeling zelf die het verschil maakt, maar de reden bij deze patiënt. Dezelfde ingreep kan bij de ene patiënt vrijgesteld zijn en bij de andere belast.

Wie beslist, en wat controleert de Belastingdienst?

Het besluit is duidelijk: het is aan de medische beroepsbeoefenaar om te beoordelen of een handeling een therapeutisch doel dient. De Belastingdienst kan dat slechts marginaal toetsen. De inspecteur kan geen medisch oordeel geven en kan in beginsel geen inzage vragen in het medisch dossier.

Het besluit noemt uitsluitend verfraaiende ingrepen als de "evidente gevallen" waarin btw verschuldigd is. Dat is geen vrijbrief. Je moet een onderscheid kunnen laten zien. Leg daarom per behandeling vast wat het doel is, zodat je later kunt uitleggen waarom je de vrijstelling toepaste.

Grijs gebied: de grens tussen "gezondheidsprobleem" en "wens" is niet in regels te vangen. Denk aan klachten met een psychische component, of een correctie die deels functioneel en deels esthetisch is. Juist daar is het oordeel van de behandelaar bepalend, en juist daar is een goede onderbouwing het meest waard.

Een gemengde praktijk: belast en vrijgesteld naast elkaar

Veel klinieken doen beide. Dan gelden drie dingen.

Administratie. Je houdt vrijgestelde en belaste omzet gescheiden bij. Voor de belaste omzet doe je btw-aangifte.
Aftrek van voorbelasting. Btw op kosten die je alleen voor belaste behandelingen maakt, trek je volledig af. Btw op kosten voor alleen vrijgestelde behandelingen trek je niet af. Voor gedeelde kosten, zoals je pand of computers, trek je een deel af. Dat deel bepaal je in de regel naar de verhouding van je omzet. Is het werkelijke gebruik een betere verdeelsleutel, dan moet je daarop splitsen.
Registratie. Sta je bij de Belastingdienst geregistreerd als ondernemer met alleen vrijgestelde prestaties, en ga je belaste behandelingen doen? Dan meld je dat bij je belastingkantoor, met de datum waarop je begint.

Wat het betekent voor je facturen

Aan een particulier ben je op grond van de Wet OB niet verplicht een factuur te sturen. Die plicht geldt voor diensten aan een ondernemer of rechtspersoon.
Stuur je een factuur voor een vrijgestelde behandeling, dan reken je geen btw en vermeld je dat een vrijstelling van toepassing is. Vrijgesteld is niet hetzelfde als 0% btw; dat is een tarief.
Stuur je een factuur voor een belaste behandeling, dan vermeld je het tarief (21%), het btw-bedrag en je btw-identificatienummer.
Staan beide op één factuur, dan vermeld je de vergoeding per tarief of vrijstelling apart.
Vertel het de patiënt vooraf. De NZa wil dat een tarief duidelijk inclusief of exclusief btw is.

De kleineondernemersregeling

Met de kleineondernemersregeling (KOR) reken je geen btw als je jaaromzet in Nederland niet hoger is dan € 20.000. Voor medische praktijken is één detail belangrijk: vrijgestelde medische omzet telt niet mee voor die grens. Alleen vrijgestelde omzet uit onroerende zaken, financiële diensten en verzekeringen telt mee.

Een praktijk met vooral vrijgestelde zorg en een kleine cosmetische omzet kan de KOR dus mogelijk gebruiken. Het gevolg: je rekent geen btw, je trekt geen btw af, en je vermeldt geen btw op je facturen. Je moet je minstens vier weken vóór het belastingtijdvak aanmelden. Of het voordelig is, hangt af van je kosten en investeringen. Reken het door met je fiscalist.

Checklist

Staat elke behandelaar die vrijgesteld factureert in het BIG-register, of kan hij een gelijkwaardig kwaliteitsniveau aantonen?
Valt de behandeling binnen zijn deskundigheidsgebied?
Is per behandeling vastgelegd of er een medisch doel is, en waarom?
Zijn belaste en vrijgestelde omzet gescheiden in de administratie?
Is de aftrek van gedeelde kosten goed verdeeld?
Vermeldt een factuur de vrijstelling, of het tarief en het btw-bedrag?
Is de KOR doorgerekend?

Wat Epdee hierin doet, en wat niet

Epdee beoordeelt niet of een behandeling een medisch doel heeft. Dat is en blijft het oordeel van de behandelaar.

Patiëntfacturen uit Epdee rekenen vandaag zonder btw. Een factuurregel heeft geen btw-veld, en de factuur toont bij elke regel 0%. Je kunt in Epdee dus nog geen 21% btw per regel zetten, en Epdee zet zelf geen vermelding van de vrijstelling op de factuur. Voor belaste behandelingen maak je de factuur daarom nu buiten Epdee, bijvoorbeeld in je boekhoudpakket.

Gebruik je de koppeling met Exact Online, dan kun je per product een btw-code meegeven voor de boeking in Exact. Bij de Moneybird-koppeling kies je één standaard btw-tarief voor alle regels. De factuur die Epdee zelf maakt verandert daar niet door.

Dit artikel is geen fiscaal of juridisch advies. Stand: september 2026.

Bronnen

Lees ook

Esthetiek-praktijk starten in 2026: complete software-stack

Boekingssysteem, EPD, betaling, intake, mailings. Wat heb je echt nodig vanaf dag 1 voor een esthetiek-praktijk?

Wil je dit zelf in je eigen praktijk?

Epdee is een modern EPD voor Nederlandse zorgaanbieders. Vanaf €99/mnd.

Start 30-dagen trial