Wet BIG en voorbehouden handelingen: wie mag injecteren in een cosmetische kliniek?

Het korte antwoord: injecteren is een voorbehouden handeling, ook als je een filler inspuit. Een arts mag het zelfstandig. Iemand anders mag het alleen in opdracht van een zelfstandig bevoegde zorgverlener, en alleen als hij daar bekwaam voor is. Voor cosmetische injecties verwacht de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) bovendien dat de arts fysiek aanwezig is. Een receptgeneesmiddel schrijft in de cosmetische zorg een BIG-geregistreerde arts voor, en het komt van een apotheek.

Een schoonheidsspecialist mag niet injecteren. Zonder betrokkenheid van een arts injecteren is volgens de IGJ strafbaar.

Injecteren is een voorbehouden handeling

De Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG) noemt veertien soorten handelingen die zo risicovol zijn dat niet iedereen ze mag doen. Het geven van injecties is er één van (artikel 36, lid 5).

Het maakt niet uit wat er in de spuit zit. De Rijksoverheid schrijft letterlijk dat het middel een medicijn kan zijn, "maar bijvoorbeeld ook een filler of zoutoplossing". De IGJ rekent ook de hyaluronpen en de mesogun tot injecteren.

Het uitgangspunt staat in artikel 35: anderen dan de aangewezen beroepsbeoefenaren mogen deze handelingen buiten noodzaak niet beroepsmatig verrichten, tenzij het in opdracht gebeurt.

Wie is zelfstandig bevoegd?

Tot het geven van injecties zijn bevoegd:

• artsen;
• tandartsen, verloskundigen, physician assistants en klinisch technologen, maar alleen binnen hun eigen deskundigheidsgebied;
• verpleegkundig specialisten van de categorieën die bij ministeriële regeling zijn aangewezen, met de beperkingen uit die regeling.

Twee voorwaarden zitten daar altijd onder:

1. Je moet ingeschreven staan. Waar de wet "artsen" zegt, bedoelt hij degenen die in het BIG-register staan (artikel 4, lid 3).
2. Je moet bekwaam zijn. Een bevoegde is alleen bevoegd voor zover hij redelijkerwijs mag aannemen dat hij de handeling beheerst (artikel 35a).

Alleen een zelfstandig bevoegde mag bovendien bepalen of een handeling nodig is: de indicatie stellen. Wie in opdracht werkt, doet dat niet.

Let op de titel: niet iedere arts mag zich cosmetisch arts noemen. De titel cosmetisch arts KNMG hoort bij een inschrijving in het profielregister van de KNMG.

Werken in opdracht

Laat je injecteren door iemand die niet zelfstandig bevoegd is, dan gelden voorwaarden aan beide kanten.

De opdrachtgever (artikel 38):

• geeft aanwijzingen waar dat redelijkerwijs nodig is;
• zorgt dat toezicht en de mogelijkheid tot ingrijpen voldoende verzekerd zijn;
• mag redelijkerwijs aannemen dat de ander bekwaam is.

De opdrachtnemer (artikel 35):

• handelt alleen in opdracht;
• mag redelijkerwijs aannemen dat hij bekwaam is;
• volgt de aanwijzingen die hij krijgt.

Hoeveel toezicht nodig is, hangt volgens het ministerie van VWS af van de complexiteit van de handeling, de situatie van de patiënt en de ervaring van de uitvoerder. Een opdracht per telefoon of video kan soms, maar is volgens de Rijksoverheid niet aan te raden als toezicht en ingrijpen ter plaatse nodig zijn.

Voor cosmetische injecties heeft de IGJ die afweging al gemaakt. Werkt een behandelaar in opdracht, dan moet de arts fysiek aanwezig zijn en blijft hij verantwoordelijk. In haar publicatie van augustus 2026 herhaalt de inspectie het als aanbeveling: zorg dat er altijd een arts aanwezig is als deze behandelingen worden uitgevoerd.

Moet de opdracht op papier? De Wet BIG eist dat niet. VWS raadt het wel aan, en wijst op de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz): de kwaliteit van het handelen moet controleerbaar zijn, dus afspraken zullen vaak schriftelijk moeten. Concreet verwacht VWS dat een zorgaanbieder vastlegt wie welke voorbehouden handelingen mag doen, die bekwaamheid bijhoudt en erop toeziet.

Wie is verantwoordelijk als het misgaat? Volgens VWS draagt ieder zijn eigen deel. De opdrachtgever voor de indicatie en de opdracht, de uitvoerder voor de uitvoering. Geen van beiden kan zich achter de ander verschuilen.

En de verpleegkundige?

Een BIG-geregistreerde verpleegkundige heeft voor sommige injecties een functioneel zelfstandige bevoegdheid: een subcutane, intramusculaire of intraveneuze injectie, zonder toezicht en tussenkomst van de opdrachtgever (Besluit functionele zelfstandigheid, artikel 2). Maar ook dan alleen in opdracht van een zelfstandig bevoegde, en alleen als hij bekwaam is.

Die bevoegdheid verandert niets aan de verwachting van de IGJ bij cosmetische injecties: een arts is aanwezig. Richt je kliniek daarop in.

Voorschrijven is een aparte voorbehouden handeling (artikel 36, lid 14). Voor verpleegkundigen is die bevoegdheid sterk beperkt. In de cosmetische zorg schrijft volgens de IGJ een BIG-geregistreerde arts voor.

Filler of receptgeneesmiddel: het verschil zit in het product

• Een receptgeneesmiddel krijg je alleen met een recept van een arts, via een Nederlandse apotheek. Inkopen buiten Nederland of de Europese Unie is verboden, schrijft de IGJ. Van zo'n product is niet vast te stellen of het veilig is.
• Een filler is een medisch hulpmiddel en valt onder de Europese verordening voor medische hulpmiddelen (MDR). Hij moet CE-gemarkeerd zijn en gebruikt worden waarvoor de fabrikant hem bedoelt. Fillers online inkopen bij aanbieders buiten de EU is volgens de IGJ ook verboden.
• Permanente fillers zijn voor cosmetische doelen verboden.

BIG-register en herregistratie

Wie in het BIG-register staat, is openbaar vindbaar met naam, BIG-nummer, beroep en specialisme. Een zorgverlener moet zich elke vijf jaar herregistreren, met genoeg werkervaring of met scholing. Het BIG-register verstuurt ongeveer zes maanden voor de uiterste herregistratiedatum een eerste oproep.

Gebeurt dat niet, dan wordt de inschrijving doorgehaald (artikel 8). Zolang iemand als specialist in een erkend specialistenregister staat, geldt die doorhaling niet (artikel 8, lid 3). Na een doorhaling is iemand in de zin van de wet geen arts meer, dus niet meer zelfstandig bevoegd en kan hij ook geen opdracht geven.

Controleer daarom bij indiensttreding én periodiek in het BIG-register of de registratie actief is. Houd de herregistratiedatum van je opdrachtgevers bij.

Wat de IGJ bij toezicht verwacht

De IGJ werkt vooral op meldingen. Komt een inspecteur langs, dan kijkt die onder meer naar:

• bevoegdheid en bekwaamheid van wie injecteert, en de rol van de arts;
• een medische anamnese door de arts vooraf;
• volledige informatie over risico's, bijwerkingen en realistische resultaten;
• waar de cliënt terechtkan bij bijwerkingen, ook buiten openingstijden;
• duidelijkheid voor de cliënt over wie behandelt, met welke kwalificaties, en welke arts eindverantwoordelijk is;
• hygiëne, afvalscheiding en het bewaren van producten;
• een complicatiebeleid en het melden van calamiteiten bij de inspectie;
• een onafhankelijke klachtenregeling.

Een cosmetische ingreep zonder medische noodzaak is er alleen voor mensen van 18 jaar en ouder. Dat staat in het Kwaliteitskader Cosmetische Zorg.

Checklist

• Van iedere behandelaar vastgelegd: bevoegd, of in opdracht van wie
• Bekwaamheid per behandelaar vastgelegd en bijgehouden
• Opdrachten en aanwijzingen schriftelijk
• Een arts fysiek aanwezig bij cosmetische injecties
• BIG-registraties gecontroleerd, herregistratiedata bekend
• Recept door een arts, geneesmiddel via een Nederlandse apotheek
• Fillers CE-gemarkeerd, niet permanent, niet ingekocht buiten de EU
• Anamnese en risico-informatie door de arts, bereikbaarheid na de behandeling
• Calamiteitenprocedure en klachtenregeling

Kijk voor de rest van de start in de startchecklist, en met de Wtza-check of de Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza) voor jouw kliniek iets vraagt.

Wat Epdee hierin doet, en wat niet

Epdee helpt je vastleggen wie er in je kliniek werkt. Het bepaalt niet wie mag injecteren.

• BIG-nummer, AGB-code en specialisme leg je per medewerker vast. Epdee controleert alleen of het BIG-nummer uit elf cijfers bestaat, niet of de registratie actief is. Een herregistratiedatum kent Epdee niet, en er komt geen melding als een registratie verloopt.
• De rollen admin, arts en assistent bepalen wat iemand in Epdee mag zien en doen. Ze zeggen niets over bevoegdheid, en de rol arts is niet gekoppeld aan een BIG-nummer.
• Bij een afspraak leg je de arts vast en eventueel een assistent. Op de factuur staat het BIG-nummer van de uitvoerend zorgverlener, als dat is ingevuld.
• Opdrachten, bekwaamheidsverklaringen en de aanwezigheid van de arts kun je niet in een eigen onderdeel vastleggen.
• De digitale intake laat een patiënt vooraf informatie lezen, een video bekijken, vragen beantwoorden, bevestigen en met een getypte naam ondertekenen. De arts rondt af met "Besproken in consult" of "Nader overleg nodig". De intake vervangt de anamnese en het gesprek door de arts niet.

Dit artikel is geen juridisch advies. Stand: september 2026.

Bronnen

• Wet BIG, artikelen 3, 4, 8, 35, 35a, 36 en 38
• Besluit functionele zelfstandigheid, artikel 2
• Rijksoverheid: Welke voorbehouden handelingen mag een zorgverlener uitvoeren?
• Rijksoverheid: Mag ik als zorgverlener voorbehouden handelingen zelfstandig uitvoeren?
• VWS: Uitleg opdracht voorbehouden handelingen (juni 2023)
• BIG-register: Werken in opdracht Wet BIG
• BIG-register: Herregistratie
• IGJ: Toezicht op cosmetische zorg
• IGJ: Toezicht op injectiebehandelingen met receptgeneesmiddelen en fillers
• IGJ: Geneesmiddelen en medische hulpmiddelen in de cosmetische praktijk
• IGJ: Aanbevelingen, wat is er nodig? (augustus 2026)
• IGJ: Herkomst en veiligheid producten onzeker zonder arts (augustus 2026)
• Rijksoverheid: Informatie over cosmetische ingrepen
• Rijksoverheid: Veilige producten bij cosmetische ingrepen
• Rijksoverheid: Hoe oud moet ik zijn voor een cosmetische ingreep?